Wat is licht?

Licht is een term die meestal refereert naar het deel van de zonnestraling die waarneembaar is voor het menselijk oog. Het menselijk oog neemt trouwens maar een klein deel waar van het volledige zonnespectrum. Van het zogenaamde electromagnetisch spectrum bereiken zelfs meerdere frequenties het oppervlakte van de aarde niet. Naast het waarneembaar licht, bevat het electromagnetisch spectrum gamma-, X- en UV-stralen, infrarood en radiogolven.

 

zichtbaar licht groeilampenshop

 

Het door het menselijk ook waarneembaar licht is het kleinste segment van de electromagnetische straling en bevat de 7 kleuren van de regenboog binnen het zichtbaar spectrum, wat voor ons tussen 380 en 780 nanometer is. Als we al deze kleuren samenvoegen, lijkt dit gecombineerd licht wit voor het menselijk oog. Zonlicht kan gesplitst worden in verschillende kleuren doormiddel van een glazen prisma of bijvoorbeeld regendruppels. denk hierbij aan het meest bekende voorbeeld, de regenboog.

 

Licht meten

Er zijn verschillende manieren op licht te quantificeren of te meten. De meest bekende meeteenheden zijn de lux en de lumens en vinden zijn oorsprong in de kleursterkte en lichtgevoeligheid waarneembaar voor het menselijk oog. Planten daarentegen hebben in vergelijking met het menselijk oog een andere perceptie van het licht. De “Photosynthetische Actieve Radiatie” (Photosynthetically Active Radiation) is vandaag bekend als de belangrijkste industriestandaard en beter bekend onder zijn afkorting “PAR”.

 

Lumen

LED-groeiverlichting vereist een nieuwe manier van denken over de manier waarop we licht meten voor gebruik in de plantenkweek. Lumen is de lichteenheid die voor de meeste telers bekend is. De definitie van lumen is de totale lichtenergie geproduceerd in het voor de mens waarneembare spectrum, maar zegt ons niets over de verdeling van deze lichtenergie binnen dit spectrum. Daardoor is er geen informatie bekend over de verdeling van de nuttige lichtfrequenties voor de plant binnen het spectrum.
Het probleem met lumen is vooral uitgesproken bij het meten van licht aan de uiteinden van de menselijke visuele respons curve. Neem bijvoorbeeld drie lampen: rood, groen en blauw die elk hetzelfde aantal watt optische energie emitteren. De rode en blauwe lampen zullen hierbij een veel lager lumen waarde hebben ten opzichte van de groene lamp, omdat de menselijke visuele respons zeer laag is in het rode en blauwe gebied, en het hoogste in het groene gebied. Laat nu net de rode en blauwe lichtfrequenties de belangrijkste zijn voor planten en de groene het minst belangrijk. Daarom maakt een hoge lumen-waarde een groeilamp niet beter geschikt voor het kweken van planten.

Menselijke visuele respons curve

Menselijk visuele responscurve

Vergelijking menselijke responscurve - fotosynthetische responscurve bij planten

Menselijke visuele responscurveFotosynthetische responscurve bij planten

 

Lux

Op diezelfde manier, zal de lux-waarde ons weinig kunnen vertellen over de specifieke lichtfrequenties die belangrijk zijn voor de plant. De lichtsensoren in lux-meters hebben hun eigen respons curves die kunnen over- of onderreageren bij licht van verschillende frequenties en zijn eveneens bedoeld om de hoeveelheid lichtenergie te meten binnen het voor de mens waarneembare spectrum. Daarbij hebben lux meters meestal verschillende instellingen voor  types “zonlicht”-, “fluorescent”- en “gloei”- lampen waardoor een vergelijking van de lux-waarde nog net iets minder relevant wordt.

Wat zijn wel nuttige meeteenheden? Lees het hier